Class 10 Nepali Note

कर्तव्य

कर्तव्य
गुरुप्रसाद मैनाली (वि.स. १९५७–२०२८) एक प्रसिद सामाजिक यथार्थवादी एवम् आदर्शवादी कथाकार हुन् । तत्कालिन् समाजमा घट्ने सत्य एवम् यथार्थ घटनालाई आफ्नो कथाको विषयवस्तु बनउनु उनको मौलिक विशेषता हो । उनले विभिन्न सामाजिक परिस्थितिलाई बुझेर त्यहि अनुरुप आफ्नो कलम चलाउँथे । नेपाली समाजको घटनाहरुलाई निकै नजिकबाट नियालेर उनले आफ्नो कथाको बिषयबस्तु बनाउँछन् । विभिन्न दुःख र पिडा समेटिएको उनको कथामा एक आदर्श पात्रले समस्याको सहि समाधना निकाल्ने हुनाले नै उनलाई सामाजिक यथार्थवादी कथाकारको रुपमा लिइएको हो ।

कर्तव्य एक सामाजिक घटनामा आधारीत कथा हो । बाबु गंगाधरको निधन भएपछि सारा गाउँ शोकाकुल हुन्छ र बाबुको जिम्मेवारी उनका दुई छोरा मुरलीधर र श्रीधरको काँधमा आउँछ । बाबुको जीउनी खेतको बीचमा दाजुभाइबीच विवादल भएपछि त्यस पुद्या अदालतसम्म पुग्छ । मुरलीधर एक नाम चलेका पण्डीत थिए भने श्रीधर चाही आपूmलाई जिल्लाको एक प्रगतिशीलवादी सम्झन्थे । ह’न त कानुनी आधारमा बाबुसँग बसेकाले जीउनी खेत श्रीधरको हुनुपर्छ भने पनि बाबुले अन्तिम अवस्थामा मेरो दुवै छोरा बराबरी हुन् बाडेर खाउ भनेकाले मुरलीधरले पनि दावी गरेका थिए । अदालतमा श्रीधरले मदा जिते र खेत आफ्नो बनाए ।

श्रीधरबीरामी परेर त्यही समयमा छोराको विवाह हुने भयो तर जीउनी खेतको विवाद पछि दाजुभाइबीच बोलचाल बन्द भएको थियो । त्यस्तो प्रतिकुल अवस्थामा मुरलीधर एक आदर्श पात्रको रुपमा स्थापित भए र विवाह बिधि राम्रोसँग सम्पन्न गराए । उनको आदर्शकै कारणले गर्दा दाजुभाइबीचको मिलन भयो । स–साना बिवाद भएपनि मानिस आफ्नो जिम्मेवारीबाट पन्छन् हुदैँन् भन्नु नै पाठको मुख्य उद्देश्य हो ।


Go Top